9 maja odeszła od nas na zawsze Władysława Wiśniewska - wybitna twórczyni ludowa, hafciarka, śpiewaczka i gawędziarka. Była uczennicą Teodory Gulgowskiej - jedną z najwyżej cenionych przedstawicielek wdzydzkiej szkoły haftu kaszubskiego. Od 1950 roku niemal aż do śmierci śpiewała w Zespole Śpiewaczek Ludowych „Wdzydzanki", którym kierowała od 1969 roku. Była laureatką wielu nagród państwowych, regionalnych i resortowych, wśród nich najbardziej prestiżowych dla twórcy ludowego w Polsce: im. Oskara Kolberga oraz Festiwalu Śpiewaków i Kapel Ludowych w Kazimierzu. Stale współpracowała z Wdzydzkim Muzeum-Kaszubskim Parkiem Etnograficznym oraz Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim i wieloma innymi towarzystwami i instytucjami kulturalnymi w naszym kraju. Określana mianem „Ambasadora Kaszubskiej Kultury" swoim życiem, twórczością i działalnością w pełni sobie na ten nieformalny, ale zaszczytny i honorowy tytuł zasłużyła.

  Jako Władysława Grulkowska urodziła się 16 września 1920 roku we Wdzydzach Tucholskich, gdzie Jej ojciec znalazł sobie żonę. Grulkowscy jednak długo tam miejsca nie zagrzali i kiedy Pani Władzia była jeszcze dzieckiem, Jej rodzice przenieśli się do Wdzydz Kiszewskich i zamieszkali w domu Jej ojca. Z tej strony Jeziora Wdzydzkiego Pani Władzia - wyjąwszy przymusowy wyjazd na roboty podczas okupacji i krótki powojenny pobyt w Danii już się nigdzie nie ruszała. Kochała Wdzydze Kiszewskie i Kaszuby, zawsze sławiąc ich piękno we wszystkich piosenkach i gawędach, które niezliczoną ilość razy wykonywała. Mając dziesięć lat zaczęta haftować. Była jedną z ulubionych uczennic Teodory Gulgowskiej, twórczyni wdzydzkiej szkoły haftu. O pierwszym z nią spotkaniu tak opowiadała mi w 2002 roku: „- ...Przyniosłam pani Gulgowskiej moją pierwszą serwetkę. Ona ją skrytykowała i kazała poprawić. Kiedy przyniosłam poprawioną, powiedziała że może być i powinnam się specjalizować w takich małych haftach, to na pewno dostanę za swoje prace parę groszy. Wtedy było ciężko, była duża bieda i bezrobocie, toteż każdy grosz byt w domu potrzebny. Pierwsze swoje pieniądze za haft, całe pięć złotych, dostałam w 1930 roku...". Nauka Teodory Gulgowskiej nie poszła w las... Pani Władzia haftowała coraz lepiej i piękniej, cale życie doskonaląc swoją sztukę. Jej prace są teraz ozdobą wielu kolekcji muzealnych i prywatnych w Polsce i na całym świecie. W 1950 roku dwie nauczycielki szkoły we Wdzydzach Kiszewskich Stanisława Barsznik i Maria Wierzejewska założyły zespół „Wdzydzanki". Wiejskie zespoły świetlicowe, popularyzujące rodzimy folklor, niejednokrotnie stanowiły wtedy jedyny kontakt z szeroko rozumianą kulturą dla mieszkańców małych, zabitych deskami wsi. Pani Władzia od początku śpiewała w nim i deklamowała wiersze nie tylko kaszubskich poetów, a także występowała w amatorskich przedstawieniach teatralnych. W 1969 roku po śmierci założycielki „Wdzydzanek" Pani Władzia przejęła kierownictwo i zaczęła także kształtować artystyczną stronę repertuaru i występów zespołu. „Wdzydzanki" z upływem lat stawały się unikatowym zespołem śpiewaczym, wykonującym pieśni ludowe unisono i a`capella. Pani Władzia niemal do końca życia była twórczą inspiratorką i dobrą duszą zespołu, w którym w ostatnich latach śpiewały Jej wnuczki i krewne.

    Stało się tradycją, że „Wdzydzanki" dawały wspaniałe koncerty we wdzydzkim muzeum z okazji corocznych Jarmarków Wdzydzkich. Miałem przyjemność prowadzić kilka ostatnich, podczas których Pani Władzia - mimo swego sędziwego wieku - zawsze była w rewelacyjnej formie. Pamiętam ubiegłoroczny, kiedy już chodzenie stanowiło dla niej wielką trudność i poruszała się o lasce. Przygotowaliśmy wtedy dla Pani Władzi wygodne siedzisko, sądząc że nie będzie mogła śpiewać stojąc. Jakże się myliliśmy! Zaśpiewała - jak zwykle na stojąco - pełnią swego głosu, dając wspaniały przykład młodszym i zbierając zasłużoną owację. Bardzo dobrze się stało, że w 2005 roku jarmarkowy koncert „Wdzydzanek" nagrało Radio Gdańsk. Pani Władzia była wtedy wspaniała, a jej głos brzmiał wdzięcznie i donośnie. Również bardzo dobrze się stało, że staraniem wdzydzkiego muzeum oraz Instytutu Sztuki PAN i Radia Gdańsk ukazała się płyta - życiowe dzieło Pani Władzi z nagraniami pieśni Jej i „Wdzydzanek" od 1950 roku. Kiedy w ubiegłym roku miałem zaszczyt prowadzić promocję tej płyty, Pani Władzia nie ukrywała swej radości i wzruszenia, że Jej dzieło już nigdy nie zaginie. Przez niemal całe swoje twórcze życie aktywnie współpracowała z muzeum we Wdzydzach Kiszewskich. Chociaż mieszkała w swoim domku kilkaset metrów od muzeum, Jej wizyty w skansenie byty zawsze wielkim świętem. Do ostatnich dni interesowała się skansenową codziennością, przeżywała każdą nową wystawę, uczestniczyła we wszystkich imprezach czy otwarciu nowych obiektów. Kiedy do Wdzydz przyjeżdżali dziennikarze, kiedy radio lub telewizja robiły tam programy, nigdy nie odmawiała swojej pomocy. Potrafiła w niepowtarzalny sposób mówić o Jej ukochanych Kaszubach, ubarwiając w ten sposób każdą audycję. Panią Władzię zawsze będę pamiętać jako osobę skromną i bezinteresowną, a kontakty z Nią jako wzruszające. Podczas Jej 82. urodzin, które obchodziliśmy we wdzydzkim muzeum sześć lat temu, Pani Władzia w rozmowie z dyrektor Teresą Lasową wyraziła swoje najskrytsze pragnienie: .....- Chciałabym dożyć 100-lecia skansenu...". Dożyła!!! Była podczas jubileuszowej uroczystości najcieplej witanym Gościem, uhonorowanym jak należy, stosownie do swoich wielkich zasług. Właśnie wtedy wojewoda gdański wręczył przyznany przez ministra kultury Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis", wieńczący Jej twórcze dokonania.

    Bardzo nam będzie brakować Pani Władzi, Jej pieśni, Jej życzliwości i Jej poczucia humoru. Na szczęście mamy płytę, mamy zdjęcia, mamy teksty Jej poświęcone. To był Wielki Człowiek. To była wspaniała i piękna Osobowość. To było wspaniałe, czasami trudne ale piękne Życie.

Andrzej Kisiel